Πλήρες αδιέξοδο χωρίς να διαφαίνεται λύση…

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΥΡΤΣΟΥ

Ευρωβουλευτή της Ν.Δ.

Η άρνηση της κυβέρνησης Τσίπρα να προχωρήσει στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και στην υιοθέτηση αρκετών μνημονιακών μέτρων, οι δυσκολίες στον πολιτικό σχεδιασμό των κυβερνήσεων της ευρωζώνης και η κακή πορεία της ελληνικής οικονομίας, η οποία μπήκε, με κάθε επισημότητα, ξανά σε περίοδο ύφεσης, δημιουργούν ένα φοβερό αδιέξοδο από το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο να βγούμε, ακόμη και σε περίπτωση που δείξουν όλες οι πλευρές διάθεση συνεργασίας.

Δεν έχουν εικόνα…

Στη συνεδρίαση του Eurogroup, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, άλλαξαν οι δημοσιονομικοί στόχοι για το 2016, έμειναν όμως ανοιχτοί οι στόχοι για το 2015 επειδή οι υπουργοί Οικονομικών των άλλων 18 κρατών της ευρωζώνης δεν έχουν εικόνα για τη δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας.

Το πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα περιορίστηκε για το 2016 από 4,5% του ΑΕΠ, που ήταν ο αρχικός στόχος, σε 3,5% του ΑΕΠ. Αφαιρέθηκε μία μονάδα του ΑΕΠ σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική προσαρμογή ως δείγμα καλής θέλησης του Eurogroup προς την κυβέρνηση Τσίπρα αλλά και για να περάσει το μήνυμα της αναγκαιότητας επίτευξης σημαντικού πρωτογενούς πλεονάσματος ώστε να αρχίσει κάποτε να υποχωρεί το χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ και να γίνει, σε βάθος χρόνου, βιώσιμο.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η ανταλλαγή απόψεων δεν οδήγησε στην υιοθέτηση από το Eurogroup στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2015. Είναι γνωστό ότι ο υπουργός Οικονομικών, Γιάνης Βαρουφάκης, ζητεί τον περιορισμό του πρωτογενούς πλεονάσματος από 3% του ΑΕΠ, που προβλέπει ο σχεδιασμός, σε 1,2%-1,5% του ΑΕΠ. Οι συνομιλητές της ελληνικής κυβέρνησης θεωρούν ότι δεν έχουν επαρκή στοιχεία για να εκτιμήσουν την εξέλιξη του δημοσιονομικού κενού και να συμφωνήσουν στη συνέχεια το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος και τα πρόσθετα μέτρα που θα χρειαστούν για την επίτευξή του.

Απλά επισημαίνουν σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους ότι πέρα από τη βελτίωση του πολιτικού κλίματος και τα ανακοινωθέντα, που προσπαθούν να δημιουργήσουν θετική δυναμική στη διαπραγμάτευση, δεν υπάρχει ουσιαστική πρόοδος. Οι διαφορές μεταξύ της κυβέρνησης Τσίπρα και των άλλων 18 κυβερνήσεων είναι τεράστιες σε ό,τι αφορά τη μείωση των δημόσιων δαπανών, τη μείωση του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού ελλείμματος και της χρηματοδότησής του από τον Κρατικό Προϋπολογισμό και την αύξηση της απόδοσης των φόρων που έχουν επιβληθεί, και ειδικά τον ΦΠΑ.

Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης χωρίζονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες. Οι περισσότεροι από αυτούς θεωρούν ότι ο Αλέξης Τσίπρας και ο Γ. Βαρουφάκης τούς εμπαίζουν και πως είναι πολιτικά αδύνατον να φτάσουν σε μια ρεαλιστική συμφωνία με την ελληνική πλευρά. Υπάρχουν και εκείνοι που θεωρούν ότι ο Αλ. Τσίπρας θέλει να αποδεσμευτεί από τις προεκλογικές του δεσμεύσεις και την αριστερή πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ και πως θα πρέπει να του δοθούν κάποια περιθώρια ελιγμών. Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι υπουργοί του Eurogroup που θεωρούν ότι ανεξάρτητα από τις πολιτικές προθέσεις οι κανόνες πρέπει να ισχύουν για όλους, ακόμη κι αν η εφαρμογή τους μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά δυσάρεστες εξελίξεις. Τέλος, υπάρχουν και εκείνοι που παρουσιάζονται ως ρεαλιστές της τελευταίας στιγμής και εργάζονται για να υπάρξει ένα «πακέτο» μέτρων και στήριξης της ελληνικής οικονομίας, το οποίο θα κληθεί να εγκρίνει ή να απορρίψει η ελληνική κυβέρνηση.

Ξέφυγαν οι αριθμοί

Τα μέτρα Αντώνη Σαμαρά - Γκίκα Χαρδούβελη χαρακτηρίστηκαν εύστοχα «παιδική χαρά» σε σχέση με το τσουνάμι μέτρων που θα πλήξει την ελληνική οικονομία και την κοινωνία σε περίπτωση που θέλουμε να αποτρέψουμε τη διαφαινόμενη χρεοκοπία του ελληνικού Δημοσίου. Τα πράγματα είναι σήμερα πολύ χειρότερα απ’ ό,τι ήταν το δεύτερο εξάμηνο του 2014 και γι’ αυτό τα μέτρα που συζητείται να επιβληθούν είναι πολύ σκληρότερα. Η πτώση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και η διεύρυνση του δημοσιονομικού και ασφαλιστικού ελλείμματος επιβάλλουν άμεσες διορθωτικές κινήσεις για την κάλυψη πολύ μεγαλύτερης δημοσιονομικής απόστασης.

Ενδεικτική των διαστάσεων των προβλημάτων που δημιούργησε η κυβέρνηση Τσίπρα στον εαυτό της είναι η συζήτηση για την επιβολή ενιαίου συντελεστή ΦΠΑ. Οι αρχικές διαρροές έκαναν λόγο για ενιαίο συντελεστή της τάξης του 16%-18% που θα αύξανε τα έσοδα του Δημοσίου από τον ΦΠΑ κατά 3 δισ. ευρώ το χρόνο, κλείνοντας έτσι περίπου τη μισή δημοσιονομική τρύπα που έχει δημιουργηθεί. Στη συνέχεια, οι κυβερνητικές διαρροές έκαναν λόγο για υψηλότερο ενιαίο συντελεστή 20%, η εφαρμογή του οποίου θα εξασφάλιζε πρόσθετα ετήσια έσοδα στο Δημόσιο 300-400 εκατ. ευρώ.

Οταν η ίδια η κυβέρνηση δημιουργεί σκόπιμα με τις διαρροές που κάνει οικονομική και κοινωνική σύγχυση, γίνεται πολύ δύσκολη η οργάνωση μιας αποτελεσματικής κοινής προσπάθειας. Είναι άλλο για το μέσο νοικοκυριό ένας ενιαίος συντελεστής ΦΠΑ 16% και άλλο ένας συντελεστής 20%. Και είναι άλλο πράγμα η είσπραξη 3 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση και άλλο η είσπραξη μόλις 300-400 εκατ. ευρώ.

Οι Ευρωπαίοι εταίροι δεν μπορούν να προσδιορίσουν το ελληνικό δημοσιονομικό κενό για το 2015, η κυβέρνηση Τσίπρα αδυνατεί να παρουσιάσει και να κοστολογήσει τα μέτρα που επιβάλλονται και το μόνο βέβαιο είναι ότι το ελληνικό Δημόσιο στερείται ρευστότητας για να καλύψει βασικές υποχρεώσεις. Κατέβαλε τη δόση των 750 εκατ. ευρώ προς το ΔΝΤ αξιοποιώντας, με την άδεια της ΕΚΤ και της ΤτΕ, έναν ειδικό λογαριασμό του ελληνικού Δημοσίου στο ΔΝΤ που περιείχε ένα συγκρίσιμο ποσό, το οποίο όμως πρέπει να επιστραφεί εντός 30 ημερών.

Ανάλογη είναι η κατάσταση με τα ταμειακά διαθέσιμα των ΔΕΚΟ, των ΟΤΑ και των ασφαλιστικών ταμείων, τα οποία μετατράπηκαν σε ρέπος για να καλυφθούν οι ανάγκες του Δημοσίου και θα πρέπει να επιστραφούν -με άγνωστο τρόπο- σε διάστημα ενός-δύο μηνών.

Οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των θεσμών που διαπραγματεύονται με την κυβέρνηση Τσίπρα γνωρίζουν ότι το ελληνικό Δημόσιο έχει μπει σε φάση σχεδόν απόλυτης στέρησης της αναγκαίας ρευστότητας και προετοιμάζονται για ένα είδος ανεπίσημης ή επίσημης χρεοκοπίας, κατά προτίμηση εντός του ευρώ.

Τέλος χρόνου…

Το χειρότερο είναι ότι δεν υπάρχει διαδικασία άμεσης αντίδρασης σε ενδεχόμενη στροφή της κυβέρνησης Τσίπρα στην κατεύθυνση της άμεσης και δραστικής προσαρμογής.

Ο πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, δημιουργεί με τις δηλώσεις του την εντύπωση ότι η κυβέρνηση Τσίπρα έχει ήδη περάσει τα όρια ασφαλείας σε ό,τι αφορά το χρόνο που χρειάζεται για την αποδέσμευση των δόσεων των δανείων που έχουν ήδη εγκριθεί. Επέμεινε σε δηλώσεις του μετά την τελευταία συνεδρίαση του Eurogroup ότι η ελληνική πλευρά θα πρέπει να συμφωνήσει σε συγκεκριμένα μέτρα και θα αρχίσουν να καλύπτονται οι ανάγκες χρηματοδότησής της σταδιακά και μόνο στο βαθμό που θα εφαρμόζονται τα παλαιά και τα νέα μέτρα. Εάν ισχύσει το χρονοδιάγραμμα Ντάισελμπλουμ, το ελληνικό Δημόσιο θα βρεθεί σε διάστημα λίγων εβδομάδων σε αδυναμία να εκπληρώσει τις διεθνείς υποχρεώσεις του.

Υπάρχουν άλλοι υπουργοί Οικονομικών που συμμετέχουν στο Eurogroup, οι οποίοι υιοθετούν αυστηρότερη στάση από αυτή που περιγράφει ο Γ. Ντάισελμπλουμ. Θεωρούν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση των δόσεων των δανείων που έχουν ήδη εγκριθεί προϋποθέτει την έγκριση των Εθνικών τους Κοινοβουλίων, η οποία βέβαια κάνει ακόμη πιο ασφυκτικό το χρονοδιάγραμμα της αποτροπής της χρεοκοπίας του ελληνικού Δημοσίου.

Ακόμη και ένας έμπειρος διαπραγματευτής, με καλές διεθνοπολιτικές διασυνδέσεις και σύγχρονες αντιλήψεις για την οικονομία και τις σχέσεις μας με την Ε.Ε., θα δυσκολευόταν σε αυτή τη φάση να παρουσιάσει στην ελληνική πλευρά ένα αποτελεσματικό, άμεσης απόδοσης, σχέδιο για το πώς θα μαζέψει τα σπασμένα κομμάτια της πολυδιαφημισμένης διπλωματίας του Αλ. Τσίπρα και του Γ. Βαρουφάκη.